Lần đầu tiên chấm thi môn ngữ văn bằng 'rubric'

Tại họp báo kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 chiều nay 12.6, có ý kiến đề nghị Bộ GD-ĐT đánh giá về việc ra đề thi môn văn có phù hợp với thí sinh ở các vùng miền hay không?

Ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), khẳng định, công tác đề thi luôn luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Một trong nội dung chỉ đạo của lãnh đạo Bộ GD-ĐT, đó chính là bảo đảm "5 đúng".

ẢNH: TUẤN MINH

Một trong "5 đúng" là đúng về tính chất vùng miền, làm sao để đảm bảo tính công bằng cao nhất được đặt ra trong tất cả các môn học.

Cụ thể, đối với môn ngữ văn, ông Hà cho rằng ý kiến mà Bộ GD-ĐT nhận được liên quan tới câu hỏi và phần nội dung nghị luận xã hội. 

"Thực ra những nội dung này trong quá trình soạn thảo đề thi đã được bàn bạc và nêu tới. Nội dung này được đặt vào phần phân hóa học sinh. Một điều khác biệt so với năm ngoái là nội dung nghị luận xã hội năm ngoái chiếm 4 điểm, nhưng năm nay chỉ đặt phần này 2 điểm vì đây là phần phân hóa và có những tính mới", ông Hà cho biết.

Điểm khác biệt thứ hai, theo ông Hà, là phần nghị luận xã hội đánh giá về khả năng hiểu biết, lập luận của học sinh.

Thứ ba, mặc dù đây là phần phân hóa nhưng trong lệnh hỏi vẫn hết sức rõ ràng đầy đủ, kết hợp cả những hiểu biết của học sinh lẫn những phần đã được cung cấp trong ngữ liệu của phần đọc hiểu phía trước.

"Trong đề thi, khi đọc kỹ lệnh hỏi, ta không nói về những thông tin chi tiết ghi nhớ máy móc như tiểu sử hay phát minh của họ. Ở đây, hình ảnh "Steve Jobs Việt Nam" được đặt trong ngoặc kép là một phép ẩn dụ văn học và là một nội dung kiểm tra, đánh giá điểm", ông Hà nói và khẳng định, từng câu từng từ một đã được chắt lọc cẩn thận, hỏi ý kiến chuyên môn cũng như tra từ điển để phân biệt "phát minh", "đổi mới", "sáng tạo".

Ông Hà cũng lưu ý, môn ngữ văn vừa có tính chất khoa học nhưng lại có tính nghệ thuật. Ở góc độ môn văn là sự hiểu biết, phân tích. Đối với chương trình mới, ngoài một số tác phẩm được quy định, đề văn năm nay đưa tác phẩm của Nguyễn Đình Thi hay nội dung nghị luận xã hội vào nhằm gửi gắm thông điệp về đổi mới, đột phá về khoa học công nghệ đối với đất nước hiện nay.

Đổi mới lớn trong chấm thi môn văn

Về công tác chấm thi tự luận, ông Nguyễn Ngọc Hà cho biết, Bộ GD-ĐT đã họp với 34 giám đốc sở GD-ĐT để quán triệt việc chấm thi sao cho tính khách quan tăng lên. 

"Một sự đổi mới lớn của môn văn năm nay là lần đầu tiên chúng ta sẽ chấm thi bằng rubric. Đây là nội dung Bộ GD-ĐT đã triển khai tập huấn giáo viên toàn quốc. Việc ứng dụng rubric là cách thức chấm sao cho vấn đề công bằng được tốt hơn, giảm tính chủ quan trong quá trình chấm", ông Hà nói.

Rubric trong đánh giá môn ngữ văn là bảng mô tả tiêu chí chấm điểm chi tiết. Nó đóng vai trò như thước đo chuẩn hóa giúp giáo viên chấm điểm khách quan, đồng thời giúp học sinh biết rõ các yêu cầu cần đạt để hoàn thiện bài viết hoặc bài nói của mình.

Trước đó, PGS Bùi Mạnh Hùng, Điều phối viên chính, Ban phát triển Chương trình giáo dục phổ thông 2018, cũng đề xuất cần xây dựng rubric để làm cơ sở cho đáp án mở với môn ngữ văn. Giáo viên cần được tập huấn kỹ trước khi tham gia chấm thi và cần tổ chức các buổi chấm mẫu dựa trên tiêu chí để giảm thiểu sự chênh lệch giữa các tỉnh thành và giữa các giám khảo.